Kan derealisatie genezen worden?
Ja, derealisatie kan genezen worden. Het is geen permanente aandoening, maar een beschermingsmechanisme dat met gerichte therapie losgelaten kan worden. De meeste mensen hebben 6-16 sessies nodig. Chronische derealisatie die niet oplosbaar is, bestaat volgens specialist Ben Meijer niet.
Kan derealisatie genezen worden?
Ja, derealisatie is behandelbaar en kan volledig verdwijnen. Het is geen hersenbeschadiging of onomkeerbaar proces, maar een functionele reactie van je brein op angst of bedreiging. Het behandelplan bestaat uit meerdere fases. In de eerste fase zullen we de onderliggende oorzaak aanpakken, een voorwaarde voordat het brein de beschermingsmodus kan loslaten.
Toch lezen veel mensen online dat derealisatie “niet te genezen” is of dat je “ermee moet leren leven.” Volgens therapeut Ben Meijer, die gespecialiseerd is in de behandeling van derealisatie en het zelf heeft meegemaakt, klopt dit niet. Hij stelt dat chronische derealisatie die niet oplosbaar is, niet bestaat. Wanneer iemand jarenlang last houdt, betekent het dat diegene nog geen effectieve therapie heeft gevonden of geen ter zake kundige therapeut heeft ontmoet.
Dit is een belangrijke boodschap, want veel mensen met derealisatie geven de hoop op na meerdere mislukte behandelingen. Het probleem ligt dan niet bij de onbehandelbaarheid van derealisatie, maar bij de aanpak.
Waarom denken veel mensen dat derealisatie niet te genezen is?
Er zijn meerdere redenen waarom het beeld bestaat dat derealisatie ongeneeslijk is.
Veel hulpverleners kennen derealisatie onvoldoende. Het is een relatief onderbelicht onderwerp in de opleiding van psychologen en psychiaters. Daardoor krijgen patienten soms te horen dat er weinig aan te doen is, terwijl er wel degelijk effectieve behandelingen bestaan.
Er is weinig wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Vergeleken met depressie of angststoornissen is er veel minder onderzoek beschikbaar over derealisatie. Dit geeft het onterechte beeld dat het een zeldzame of onbehandelbare aandoening is. Wel is er uit onderzoek bekend dat medicatie niet werkzaam is.
Internetforums geven een vertekend beeld. Mensen die genezen zijn, verlaten de forums en gaan verder met hun leven. Degenen die nog zoeken naar een oplossing blijven actief posten. Hierdoor lijkt het alsof niemand ervan afkomt, terwijl de genezen groep simpelweg niet meer zichtbaar is.
Verkeerde behandelmethoden. Standaard gesprekstherapie of enkel medicatie werkt vaak niet bij derealisatie. Wie alleen deze aanpak heeft geprobeerd, kan het gevoel krijgen dat niets helpt.
Welke behandelplan werkt bij derealisatie?
De meest effectieve behandelplan is een op maat gemaakt behandelplan. Zo nodig worden traumas verwerkt met een van de trauma-therapievormen. Daarnaast worden onderliggende angsten verwerkt en het herstellen van de verbinding met je gevoelens. Ben Meijer werkt met een combinatie van een ACT-therapie framework (en een framework van Radical Wholeness) en meerdere interventietechnieken als EFT, EMDR, werken met hechtingsproblematiek en delen, etc.
ACT (Acceptance and Commitment Therapy) leert je om anders om te gaan met je angstgedachten en gevoelens. In plaats van te vechten tegen de derealisatie-ervaring, leer je deze te accepteren als een tijdelijk signaal. Dit doorbreekt de angstcyclus die derealisatie in stand houdt.
Zelfhulpmethoden als EFT (Emotional Freedom Techniques) zijn buikbaar voor zelfhulp en ondersteunen de zelfredzaamheid. EFT is een methode waarbij je fysiek tapt op acupressuurpunten terwijl je je richt op de emotionele lading van angstige ervaringen. Dit helpt het brein om vastgelopen emoties te verwerken. De beschermingsmodus die derealisatie in stand houdt, wordt zo stap voor stap afgebouwd.
Lees meer over de therapie en behandelingen.
Hoeveel sessies zijn nodig om van derealisatie af te komen?
Het aantal sessies hangt af van de oorzaak en complexiteit van je situatie. Bij eenvoudige derealisatie zijn vaak 5-7 sessies voldoende. Bij complexere gevallen met een angststoornis, trauma of langdurig medicatiegebruik zijn gemiddeld 6-16 behandelingen nodig.
Factoren die meespelen:
Oorzaak van de DPDR-stoornis: Er bestaat derealisatie onstaan door recreactieve drugs en derealisatie ontstaan door overige klachten. Dit maakt een fundamenteel verschil in de tijdsduur.
Comorbiditeit. Bestaan er andere klachten naast de derealisatieklachten? Denk aan overige trauma’s, angststoornissen, depressie, of dwangstoornissen, of verslaving.
Oorzaken in de onderliggende kwetsbaarheid: Dit is een black box bij aanvang, want lang niet iedereen weet waardoor de onderliggende kwetsbaarheid is ontstaan.
Duur van de klachten. Hoe langer de derealisatie aanhoudt, hoe meer het brein gewend is geraakt aan de beschermingsmodus. Dit betekent niet dat het onbehandelbaar is, maar wel dat het meer sessies kan vergen.
Medicatiegebruik. Sommige medicijnen, met name anti-depressiva, kunnen gevoelens afvlakken. Afhankelijk van de dosering en individuele reactie op de medicatie, kan die een belemmerende of vertragend effect hebben op het therapieverloop. Je hebt juist toegang tot je gevoelens nodig hebt. In overleg met de voorschrijvend arts kan afbouw overwogen worden.
De frequentie is eenmaal per week. Twee keer per week kan als je gemotiveerd bent, maar maximaal drie weken achter elkaar. Drie keer per week is te veel.
Helpt medicatie bij derealisatie?
Nee, medicatie is volgens Ben Meijer niet nodig voor het oplossen van derealisatie. Hij heeft in zijn praktijk nooit medicatie nodig gehad om derealisatie succesvol te behandelen.
Sterker nog, medicatie kan de behandeling belemmeren. Anti-depressiva vlakken gevoelens af. Dat is bij depressie soms gewenst, maar bij derealisatie is het juist contraproductief. De kern van de behandeling is het herstellen van de verbinding met je gevoelens. Als medicatie verhindert dat je voelt, kan therapie niet optimaal werken.
Dit betekent niet dat je op eigen houtje moet stoppen met medicatie. Afbouwen doen je alleen voorzichtig onder leiding van je voorschrijvend arts. Maar het is belangrijk om te weten dat medicatie geen oplossing is voor derealisatie zelf, het behandelt hooguit bijkomende klachten zoals angst of depressie.
Kan derealisatie terugkomen na behandeling?
De kwetsbaarheid voor derealisatie verdwijnt niet volledig. Wie het eenmaal heeft meegemaakt, blijft gevoeliger voor dissociatie bij extreme stress, slaaptekort of angst. Maar er zijn twee belangrijke nuances.
Ten eerste: na succesvolle therapie ben je sterker geworden en meer weerbaar.
Ten tweede: de drempel ligt veel hoger. Door therapie heb je de onderliggende angst verwerkt en geleerd om anders met stress om te gaan. Er is een veel grotere trigger nodig om opnieuw in derealisatie te schieten.
Mocht het toch terugkomen, dan is het meestal milder en korter van duur. En je weet de weg naar effectieve hulp.
Wat kun je zelf doen om herstel te bevorderen?
Naast professionele therapie kun je zelf bijdragen aan je herstel:
Zorg voor rust en veiligheid. Derealisatie is een reactie op dreiging, dus zorg ervoor dat je veilig bent. Hoe meer rust je je zenuwstelsel geeft, hoe sneller het kan herstellen. Vermijd onnodige stressbronnen waar mogelijk.
Slaap goed. Een vast slaapritme is essentieel. Slaaptekort verzwakt de veerkracht van je brein en kan derealisatie verergeren.
Beweeg regelmatig. Lichamelijke activiteit brengt je terug in je lichaam en doorbreekt het “in je hoofd zitten” dat kenmerkend is voor derealisatie.
Vermijd drugs en overmatig alcohol. Vooral cannabis en hallucinogenen kunnen derealisatie versterken of terugkeer uitlokken.
Stop met googelen naar horrorverhalen. Internetforums geven een vertekend beeld. Mensen die genezen zijn, posten niet meer. Mensen die lijden posten. Focus op je eigen herstelproces.
Blijf sociaal verbonden. Isolatie versterkt de vervreemding. Blijf contact houden met mensen die je vertrouwt, ook als het moeilijk voelt.
Ervaringen van mensen die genezen zijn
De ervaringen van patienten die therapie bij Ben Meijer hebben gevolgd, laten zien dat herstel mogelijk is, ook na jarenlange klachten. Mensen die dachten dat ze ermee moesten leren leven, ontdekten dat gerichte therapie wel degelijk werkt.
Wat opvalt in deze ervaringen: het keerpunt is vaak het moment waarop iemand een therapeut vindt die derealisatie begrijpt, en een behandelplan heeft en ervaring heeft. Niet een algemene psycholoog die het zijdelings behandelt, maar iemand die er dagelijks mee werkt en het mechanisme van binnenuit kent.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat derealisatie weggaat? Met gerichte therapie verdwijnt derealisatie meestal binnen 6-16 sessies. Bij eenvoudige gevallen kan het al na 3-5 sessies verbeteren. Zonder behandeling kan chronische derealisatie jarenlang aanhouden.
Kan derealisatie na 10 jaar nog genezen worden? Ja. De duur van de klachten maakt het niet onbehandelbaar. Ben Meijer heeft patienten succesvol behandeld die al 40 jaren derealisatie hadden. Het kan wel meer sessies vergen dan bij kortdurende klachten.
Is derealisatie een chronische aandoening? Nee, dat hoeft niet. Derealisatie is een beschermingsmechanisme, geen chronische ziekte. Het kan chronisch aanwezig zijn als het niet behandeld wordt, maar het is niet ongeneeslijk.
Moet ik stoppen met werken vanwege derealisatie? Niet per se. Veel mensen met derealisatie functioneren in hun dagelijks leven. Therapie kan naast werk gevolgd worden met wekelijkse sessies.
Waar vind ik een therapeut die gespecialiseerd is in derealisatie? Specialisatie in derealisatie is zeldzaam. Neem contact op met Ben Meijer voor een online sessie. Hij behandelt patienten wereldwijd via videobellen (Zoom).
Wil je weten of je last hebt van derealisatie? Doe de gratis zelftest.
Dit artikel is geschreven op basis van de klinische ervaring van Ben Meijer, therapeut en ervaringsdeskundige gespecialiseerd in de behandeling van derealisatie en depersonalisatie (DPDR). Ben behandelt wekelijks 8-18 patienten met deze klacht en biedt online therapie aan vanuit een ACT-Therapie Framework, met vele interventietechnieken en een op maat gemaakt behandelplan.