Hoe lang duurt derealisatie? Over episodes en waarom ze terugkomen
Hoe lang derealisatie duurt, hangt af van de vorm.
- Een acute aanval kan na een paar uur over zijn, als je er niet bang van wordt.
- Een eerste episode na een bad trip gaat vaak binnen twee tot drie weken vanzelf weg. Dat zie ik keer op keer.
- Komt het terug, dan worden de episodes vaak langer, tot het bijna altijd aanwezig is. Dat noemen we chronisch. Ook dan kan het weer weggaan. Met gerichte therapie zijn meestal zes tot zestien behandelingen nodig.
Achter dat terugkomen zit een patroon. En dat patroon is te doorbreken, als je het eerst herkent.
Veel mensen krijgen derealisatie voor het eerst na een bad trip. Het duurt een paar weken en dan is het weg. Opgelucht denk je: dat was het. En dan komt het terug.
Wat is een episode derealisatie?
Een episode derealisatie is een periode waarin de klacht er continu is. Niet af en toe, maar de hele dag, met de stress, angst en paniek die daarbij horen. Je kijkt door je ogen naar de wereld en die wereld voelt vervormd, of alsof er een waas of glas tussen zit.
Ik maak onderscheid tussen acuut en episodisch.
Acuut wil zeggen: ik heb het nu, ik heb nu een acute aanval van DPDR (depersonalisatie en derealisatie). Dat kan na een paar uur weer over zijn, mits je er niet bang van wordt. Dat gebeurt ook na een auto-ongeluk of na het bericht dat iemand is overleden. Je bent even van de kaart, en dan zakt de aanval van DPDR.
Episodisch wil zeggen: de DPDR is er een hele episode lang, van een paar weken, maanden of zelfs een jaar. In mijn praktijk zie ik dat een eerste episode na een bad trip vaak binnen twee tot drie weken vanzelf weggaat.
Waarom derealisatie na een bad trip anders uitpakt dan na een schok
Na een bad trip komt er paniek bij, en die paniek maakt het verschil. Bij een overlijden of een ongeluk schrikken de meeste mensen wel, maar ze raken niet in paniek van dat vreemde gevoel. Ze zijn even gedesoriënteerd en het gaat over.
Vergelijk het zo. Ben ik bang voor een muis en de muis is weg, dan is mijn angst weg. Maar word ik bang voor mezelf, dan probeer ik weg te komen van mezelf. En dat kan niet. Je kunt niet uit jezelf stappen zoals je uit een lift stapt.
Het patroon van de tweede en derde episode
Bij een tweede en derde episode zie ik vaak hetzelfde gebeuren:
- de eerste episode komt, en gaat na twee of drie weken weg
- er volgt een periode waarin je er niets van merkt
- de tweede episode komt
- je gaat twijfelen aan jezelf: gaat dit ooit weg, wat is er mis met mij?
- de derde episode komt, en duurt langer
Met elke ronde wordt de episode langer en de tussenpoos korter, tot het bijna continu aanwezig is. Dan noemen we het chronisch.
Die twijfel uit stap 4 houdt de derealisatie in stand. Je gaat jezelf controleren, je let op of het er nog is, en juist dat opletten houdt je uit je gevoel.
Chronisch betekent overigens niet dat het niet meer weggaat. Hoe dat zit, lees je op de pagina over de vraag of derealisatie genezen kan worden.
Wat ik zeg tegen mensen die vlak na een bad trip bellen
Bel je me 24 of 48 uur na een bad trip, dan zeg ik vaak: de kans is groot dat het vanzelf weer overgaat. Bellen is dan meestal nog niet nodig. Een acute reactie die vanzelf zakt, heeft geen behandeling nodig.
Anders wordt het als je eerste aanval na een bad trip lang aanhoudt, of als je episodes steeds langer worden. Dan gaat het meestal niet meer vanzelf over en heb je gespecialiseerde therapie nodig. Neem dan wel contact met me op. Ik hoor vaak van mensen dat ze eerst naar een eerstelijnspsycholoog zijn gestuurd en daarna een behandeling kregen voor hyperventilatie of paniek. Dat houdt je bezig, maar de kern van de DPDR blijft liggen.
Is de paniek zo groot dat je het niet trekt, of voel je je niet veilig, wacht dan niet en bel meteen je huisarts of de huisartsenpost.
Als DPDR door slaaptekort komt
Komt DPDR door slaaptekort, dan gaat het meestal over zodra je hebt bijgeslapen, net als bij een jetlag. Niet elke episode begint bij drugs. Ik zie ook mensen bij wie het begint na langdurig slaaptekort, een jetlag, nachtdiensten, oververmoeidheid of een burn-out.
Slaaptekort is ook het beste voorbeeld om het uit te leggen aan iemand die het nooit heeft gehad. Bijna iedereen kent het gevoel na twee slapeloze nachten: je bent er niet helemaal bij, alles voelt een beetje raar. Dat is een flauwe versie van waar het bij derealisatie over gaat.
Waarom eerdere therapie bij derealisatie vaak niet aansloeg
Eerdere therapie slaat bij derealisatie vaak niet aan omdat er iets anders wordt behandeld dan de klacht zelf. Veel mensen die mij bellen hebben al iets geprobeerd, en vaak begon dat bij een verkeerde diagnose.
Een therapeut die derealisatie niet goed kent, behandelt wat hij wel herkent: paniek, of somberheid. Maar derealisatie is geen paniekstoornis en geen depressie. Dan behandel je iets anders dan de depersonalisatie- en derealisatiestoornis, en gebeurt er weinig met de kern van de DPDR.
Ik ben expert in derealisatie en depersonalisatie en werk met een behandelplan in fases, gericht op de verstoring zelf.
Wanneer je beter eerst je huisarts belt
Raak je de werkelijkheid kwijt, ontwikkel je paranoia, hoor je stemmen of zie je dingen die er niet zijn, of voel je de behoefte om jezelf of een ander iets aan te doen? Dan is dat iets anders dan derealisatie en hoort het bij je huisarts thuis. Bel dan je huisarts. De huisartsenpost is dag en nacht bereikbaar.
Denk je aan zelfdoding, bel dan 113 via 0800-0113. Dat is gratis en dag en nacht bereikbaar. Bij direct gevaar bel je 112.
Meer over dat verschil lees je in word ik gek van derealisatie.
Video: hoe lang duurt derealisatie?
In deze video vertel ik over acute, episodische en chronische derealisatie.
Herken je het patroon van terugkerende episodes?
Is je episode na een paar weken niet over, of is hij al een tweede keer teruggekomen? Bel me dan gerust op 06-16015727, tussen 8:30 en 20:30. Wil je eerst voor jezelf nagaan of het om derealisatie gaat, doe dan de derealisatie- en depersonalisatietest. Wat derealisatie precies is en hoe het ontstaat, lees je op de pagina wat is derealisatie.
Wil jij therapie voor DPDR?
Ik heb het zelf ook gehad. Online via Zoom, vanuit je eigen huis.